Như Báo Lâm Đồng đã đưa tin, sau khi UBND tỉnh Lâm Đồng đồng ý về chủ trương ủng hộ Công ty cổ phần (CTCP) Lộc Châu thực hiện Dự án đầu tư xây dựng nhà máy gạch không nung (KN) từ nguồn thải bùn đỏ của Nhà máy alumin Tân Rai - Bảo Lâm làm cơ sở để xin phép Chính phủ về cơ chế đặc thù. Ngày 28/4, Tổng Giám đốc CTCP Lộc Châu Nguyễn Hồng Ánh cho biết, Dự án đã được các bộ, ngành liên quan chấp thuận và đã trình lên Thủ tướng Chính phủ. 
Hồ trữ bùn đỏ tại Nhà máy alumin Tân Rai - Bảo Lâm
Hồ trữ bùn đỏ tại Nhà máy alumin Tân Rai - Bảo Lâm
Gạch không nung - hướng đi đúng
Hiện, mỗi năm, Việt Nam tiêu thụ từ 20 - 22 tỷ viên gạch; đến năm 2020, cả nước cần 41 - 43 tỷ viên. Để có số lượng gạch này, cần một lượng đất khoảng 600 triệu m3, tương đương 30.000ha đất canh tác. Theo Cục trưởng Cục Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng Lê Văn Tới, với lượng gạch nói trên còn mất khoảng 6 triệu tấn than, thải ra môi trường khoảng 17 triệu m3 khí CO2, gây hiệu ứng khí nhà kính. Vì vậy, hướng đi phát triển vật liệu xây dựng KN là “nhất cử lưỡng tiện”: vừa hiệu quả kinh tế cao, vừa lợi ích về môi trường và là xu thế tất yếu của thế giới.
Ngày 28/4/2010, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 567/QĐ-TTg về việc phê duyệt Chương trình phát triển vật liệu xây KN đến năm 2020, với mục tiêu “phát triển sản xuất và sử dụng vật liệu xây dựng KN thay thế gạch đất sét nung đạt tỉ lệ 15-20% vào năm 2015; 35-40% (khoảng 16,8 tỷ viên) vào 2020”. Theo Thông tư số 09/2012/TT-BXD ngày 28/11/2012 của Bộ Xây dựng quy định về sử dụng vật liệu xây dựng KN trong các công trình xây dựng quy định bắt buộc phải sử dụng 100% vật liệu xây dựng KN trong các công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách, 30% các công trình cao tầng và khuyến khích sử dụng đối với các công trình khác. Với chủ trương trên, thị trường gạch KN sẽ phát triển rất nhanh trong giai đoạn tới, trở thành thị trường tiềm năng lớn cho dự án sản xuất gạch KN từ bùn đỏ trên cơ sở Chính phủ cho phép đầu tư xây dựng sản xuất gạch KN từ nguồn thải bùn đỏ bô xít và tro, xỉ nhà máy nhiệt điện.
Sự cần thiết đầu tư Dự án gạch ở Tân Rai 
Để sản xuất 1 tấn alumin bằng công nghệ Bayer, Nhà máy alumin Tân Rai, Lâm Đồng thải ra khoảng 1.049kg/tấn bùn đỏ khô và kèm theo 1.206kg/tấn dung dịch. Với công suất 650.000 tấn alumin/năm, hàng năm, Nhà máy sẽ thải ra khoảng 680.000 tấn bùn đỏ khô và 790.000 tấn dung dịch. Hiện, bùn đỏ ở Nhà máy này thải ra được lưu giữ tại hồ và quản lý theo tiêu chuẩn chất thải nguy hại. Sau một thời gian, nhóm chuyên gia Khoa Vật liệu xây dựng Trường Đại học Bách khoa thành phố Hồ Chí Minh đã nghiên cứu thành công công nghệ Geopolymer từ bùn đỏ và tro bay để sản xuất vật liệu KN. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu này, ngày 28/8/2015, CTCP Lộc Châu đã trình Thủ tướng Chính phủ “Dự án đầu tư xây dựng Nhà máy sản xuất  gạch KN từ nguồn thải bùn đỏ bô xít ở Công ty TNHH Nhôm Lâm Đồng và tro, xỉ tại Nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân. Dự án đã mở ra giải pháp mới khả thi hơn về tái chế, sử dụng bùn đỏ, có thể sử dụng toàn bộ khối lượng bùn đỏ thải ra từ Nhà máy alumin Tân Rai và góp phần lớn giải quyết triệt để vấn đề môi trường. Theo đó, sẽ cung cấp ra thị trường sản phẩm gạch KN thân thiện với môi trường với giá cạnh tranh; tạo công ăn việc làm và thu nhập cho hàng trăm lao động trực tiếp của Nhà máy và các lao động dịch vụ khác. Thứ trưởng Bộ Công thương Cao Quốc Hưng, khẳng định: “Do tính cấp thiết của vấn đề xử lý bùn đỏ, việc chấp thuận chủ trương để Dự án sớm triển khai đầu tư là cần thiết”.
Theo chủ đầu tư Dự án, Tổng Giám đốc CTCP Lộc Châu Nguyễn Hồng Ánh, Nhà máy sản xuất  gạch KN từ bùn đỏ dự kiến đặt tại thị trấn Lộc Thắng, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng với tổng diện tích khoảng 22,5ha, tổng mức đầu tư dự án hơn 1.426,5 tỷ đồng; trong đó, vốn tự có 30% và vốn vay các tổ chức tín dụng 70%. Quy mô công suất 1 tỷ viên gạch/năm. Về phương án tiêu thụ sản phẩm, dự kiến 10 - 30% sản lượng gạch tiêu thụ tại địa phương, còn lại tiêu thụ tại các tỉnh và thành phố khác. Cũng theo bà Ánh, tiến độ thực hiện Dự án 1 năm, tính từ thời điểm hoàn tất thủ tục đầu tư và tuổi thọ Dự án 50 năm.
Chủ đầu tư còn cho biết, nếu Dự án được hỗ trợ phí xử lý môi trường (chủ nguồn chất thải trả tiền cho Công ty dự kiến 8 USD/tấn bùn đỏ và 2 USD/tấn cho xỉ than và tro bay) thì hiệu quả kinh tế của Dự án đảm bảo tính khả thi và có thể thực hiện được với thời gian hoàn vốn sau 5 năm 11 tháng. Về hiệu quả xã hội, Dự án sẽ cơ bản giải quyết được các vấn đề về xử lý chất thải rắn (bùn đỏ, tro, xỉ thải) từ các nhà máy alumin và nhiệt điện; là giải pháp xử lý triệt để vấn đề môi trường; giảm diện tích sử dụng đất và chi phí lưu giữ, quản lý bùn đỏ; tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, góp phần giảm nghèo…
Đánh giá từ các ngành chức năng
Bộ Xây dựng, Bộ TN&MT cho rằng, việc xây dựng Nhà máy sản xuất gạch KN từ bùn đỏ của CTCP Lộc Châu là phù hợp chủ trương của Nhà nước. Bộ Xây dựng ủng hộ, khuyến khích và nghiên cứu cơ chế phù hợp để CTCP Lộc Châu triển khai thực hiện. Bộ này cũng nhất trí việc áp dụng các chính sách ưu đãi cho Dự án như hỗ trợ, ưu đãi đối với các hoạt động xử lý chất thải rắn; ủng hộ chủ trương có giải pháp hỗ trợ về chi phí tài chính, đất đai, nguồn vốn từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam để giúp hạ giá thành… Cùng đó, các đơn vị như Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) sẽ phối hợp với CTCP Lộc Châu để triển khai thực hiện Dự án sau khi được phê duyệt theo đúng các quy định của Nhà nước.
Ông Cao Quốc Hưng, Thứ trưởng Bộ Công thương đánh giá: “Dự án đi vào sản xuất sẽ đáp ứng được mục tiêu thay thế vật liệu xây dựng KN, phù hợp với lộ trình chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc hạn chế sản xuất vật liệu KN, tăng cường sử dụng phế thải công nghiệp như tro, xỉ, bùn đỏ… làm nguyên liệu để sản xuất vật liệu KN nhằm giảm một phần đáng kể các chất thải rắn ra môi trường. Mặt khác, Dự án ra đời sẽ góp phần xử lý phần triệt để lượng bùn đỏ từ các nhà máy sản xuất alumin của Việt Nam giúp ngành công nghiệp luyện nhôm phát triển bền vững theo đúng chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và Chính phủ. Dự án đi vào hoạt động sẽ mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, tiết kiệm quỹ đất, chi phí dùng để lưu giữ bùn đỏ và giảm nguy cơ gây ô nhiễm môi trường”.
Thứ trưởng Bộ Công thương Cao Quốc Hưng đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư Dự án và theo đó, được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ cao nhất theo các quy định của Luật Đầu tư, Luật Bảo vệ môi trường, Chương trình cơ khí trọng điểm và các văn bản liên quan hiện hành đối với dự án ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn, dự án xử lý môi trường có chất thải nguy hại và dự án sản xuất vật liệu KN…
MINH ĐẠO (Báo Lâm Đồng)