A1
Dây chuyền sản xuất gạch không nung do Công ty Trung Hậu chế tạo, sản xuất.
Giải bài toán kép về môi trường Theo Bộ Công Thương, hiện nay, cả nước có 19 nhà máy nhiệt điện (NMNĐ) than đang vận hành, với tổng công suất phát 14.480 MW, mỗi năm thải khoảng 15 triệu tấn tro, xỉ. Trong đó, lượng tro bay chiếm khoảng 75%, còn lại là xỉ. Dự kiến sau năm 2020, con số này sẽ là 43 nhà máy với tổng công suất 39.020 MW, lượng tro xỉ thải ra dự kiến hơn 30 triệu tấn/năm. Mất 1.800 ha đất để chứa nguồn thải này và sau 5 năm là hết chỗ chứa và phải tăng thêm diện tích. Bài toán đặt ra, yêu cầu cấp thiết phải có giải pháp xử lý đồng bộ, sử dụng tro xỉ để sản xuất vật liệu xây dựng (VLXD), góp phần bảo vệ môi trường, tiết kiệm tài nguyên. Nhiều doanh nghiệp trong và ngoài ngành xây dựng cũng đang dành nhiều thời gian nghiên cứu và tìm ra giải pháp triệt để. Trong đó có Cty Trung Hậu – doanh nghiệp có rất nhiều năm nghiên cứu về tro bay để sản xuất ra gạch không nung. Ông Trần Trung Nghĩa – TGĐ Cty Trung Hậu cho biết: Từ trước tới nay chỉ có phương án tái chế tro bay để làm gạch không nung, bê tông, xi măng… nhưng với lượng xỉ than lớn như hiện nay thì sản xuất gạch không nung không giải quyết hết được nguồn thải này. “Trong quá trình nghiên cứu và tìm hiểu tôi thấy tro bay có tính chất bền sunfat nên phù hợp sử dụng trong môi trường biển. Vậy sao không dùng vật liệu này để lấn biển, chắn sóng vừa tăng diện tích đất vừa giữ đất, làm vật liệu thay thế đá hộc làm đê bao sông , đê biển…ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng, lại xử lý triệt để được nguồn thải rắn là tro xỉ thải ra môi trường, giá thành lại rẻ hơn đá hộc và tiết kiệm được các nguồn nguyên liệu này”, ông Nghĩa nói. Từ đó, ông và cộng sự mày mò tìm hiểu, nghiên cứu và sau nhiều lần thí nghiệm ông đã tìm ra phương án cấp phối mới cho loại vật liệu lấn biển này. Điều thuận lợi là Trung Hậu dùng chính máy ép gạch không nung áp lực cao do công ty sản xuất để ép những khối bê tông này. Ông Nghĩa cho biết: Sản phẩm sau khi được thử nghiệm thành công đã test lý hóa,nổng độ hóa chất, chất phóng xạ có trong sản phẩm tro xỉ đều trong ngưỡng an toàn cũng như tiêu chuẩn Việt Nam. Đề tài này được ông đăng ký bảo hộ sáng chế độc quyền tại Việt Nam và Hoa Kỳ vì trên thế giới chưa có.
A2
Ông Trần Trung Nghĩa ( bên trái) cùng đối tác.
Sau nhiều năm nghiên cứu và cải tiến công nghệ sản xuất thiết bị gạch ống không nung xi măng cốt liệu bằng máy ép thủy lực cũng như tỷ lệ cấp phối của tro bay ông đã sản xuất thành công cho ra viên gạch 4 lỗ 8-8-18 có trọng lượng nhẹ hơn gạch đỏ (chỉ nặng 1,05 kg), giảm tỷ lệ xi măng xuống dưới 10% đáp ứng được các tiêu chí trong các công trình xây dựng vì thế giá thành viên gạch rẻ hơn gạch đất sét nung. Với hàng loạt ưu điểm: Nhẹ gần bằng gạch đỏ, thấm nước như gạch đỏ, hình dáng kích thước như viên gạch truyền thống. Gạch không nung từ tro bay, mạt đá, cát tạp, xà bần… được sản xuất bằng phương pháp ép thủy lực sẽ thay thế được gạch đỏ trong tương lai không xa. Với công nghệ này sẽ giải được bài toán kép về môi trường vừa tái chế được nguồn xỉ than vừa chung tay cùng Nhà nước phát triển được chương trình vật liệu không nung tại các địa phương. Đến nay công ty đã chuyển giao cho gần 30 doanh nghiệp trên cả với công suất từ 10 – 120 triệu viên/năm. Công nghệ này vừa được Bộ Khoa Học Công Nghệ cấp bằng sáng chế độc quyền. Theo ông Nghĩa, kể từ chiếc máy đời đầu ra đời năm 2012, bây giờ chúng tôi đã cải tiến máy đến đời thứ 36 khắc phục được những nhược điểm mà những máy đời trước mắc phải. Cụ thể chúng tôi đã cải tiến dây chuyền từ 12 viên lên 16 viên, trong thời gian tới chúng tôi sẽ nâng lên 24 viên – 32 viên…, thiết kế hệ thống hoàn toàn tự động đến công đoạn xếp khối gạch lên pallet sẽ giảm bớt lao động xuống còn 3 người/dây chuyền. Ông Nguyễn Xuân Tuyển – CTHĐQT Công ty CP vật liệu không nung 567 (Nam Định) là một trong những người đầu tiên mua máy của Cty Trung Hậu cho biết: Ưu điểm của máy ép tĩnh là không ồn, cho ra sản phẩm mịn, đẹp, cường độ cao đạt tiêu chuẩn, viên gạch thấm nước ít nên rất phù hợp xây ở khí hậu Miền Bắc. Mới đây, Tập đoàn Xuân Thành đã đầu tư 2 dây chuyền của  Cty Trung Hậu công suất 20 triệu viên/năm, sản phẩm làm ra không đủ cung cấp cho những dự án của công ty và thị trường, do vậy Tập đoàn đã đặt hàng Cty Trung Hậu nâng công suất lên 120 triệu viên/năm nhằm cung cấp cho thị trường tỉnh Ninh Bình và các tỉnh lân cận. Được biết cuối năm nay tại thị trường phía Nam dự định sẽ có nhà máy 200 triệu viên/năm bằng công nghệ này sẽ đi vào hoạt động. Bên cạnh đó, một số tỉnh thành như Sở khoa học Công nghệ Nam Định, Trà Vinh, TP.HCM… đánh giá rất cao công nghệ sản xuất gạch bằng máy ép thủy lực của công ty Trung Hậu. Khó khăn khi triển khai Với đề tài nghiên cứu có tính ứng dụng thiết thực nhưng Trung Hậu vẫn gặp khó khăn khi triển khai. Các Tổng công ty phát điện chưa mặn mà với phương án này mặc dù tại các nhà máy nhiệt điện phương án xử lý vẫn chỉ là chôn lấp và phủ bạt, tưới nước.
A3
Bê tông làm từ xỉ than có tác dụng lấn biển, chắn sóng, làm bờ kè.
Theo tính toán, một nhà máy nhiệt điện công suất 1.200 MW vận hành, cần 30 hecta để chôn lấp 5 triệu tấn tro xỉ (trong 5 năm), chi phí tiền sử dụng đất và chi phí làm bãi chôn lấp bao gồm bờ bao, san ủi… khoảng 1 triệu đồng/m2, Tính ra khoảng 300 tỷ đồng, tương đương 60.000 đồng/tấn tro xỉ và một chi phí tương đương như vậy hoặc hơn để vận hành bãi xỉ gồm vận chuyển, lu lèn, phủ bạt …; tổng cộng khoảng 120.000 đ/tấn xỉ. Nếu thay đổi phương án xử lý chất thải dùng nó để sản xuất khối bê tông lấn biển tại nguồn thải thì chi phí bằng nhau. Nhưng về lâu dài rất bền vững không mất thêm đất để chứa chất thải vì chúng được xử lý nên không nguy hại về môi trường đặc biệt lại có được nguồn vật liệu giá rẻ để lấn biển, chắn sóng hoặc làm đê bao sông biển trong chương trình ứng phó biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Ông Nghĩa khuyến nghị: Chúng tôi rất mong các cơ quan hữu quan thấy được tầm quan trọng của việc chất thải nguy hại từ xỉ than hủy hoại môi trường để cùng bắt tay vào cuộc. Cũng như có nhiều giải pháp đồng bộ hỗ trợ cho đầu ra của sản phẩm sau khi tái chế như khuyến khích các công trình thủy lợi sử dụng. Các nhà máy nhiệt điện cũng phải cùng bắt tay hợp tác như: giao lại một phần diện tích đất chôn lấp cho doanh nghiệp xử lý tro xỉ để xây dựng nhà máy; đồng thời trả chi phí xử lý tro xỉ cho doanh nghiệp. Về phía Nhà nước mong có chính sách cho doanh nghiệp vay vốn và miễn lãi suất cho các dự án để cùng xử lý triệt để nguồn thải tro xỉ này để bảo vệ môi trường. Thiên Kim